Scratch İndir ve Kur: Bilgisayara Scratch Nasıl Yüklenir?

Scratch'in en büyük avantajlarından biri, web tarayıcısı üzerinden hiçbir şey yüklemeden doğrudan online olarak kullanılabilmesidir. Ancak okullarda internet bağlantısının zayıf olduğu durumlarda, yazlıkta, seyahatte veya çocuklarının internete açık olmadan güvenli bir ortamda kodlama yapmasını isteyen aileler için **Scratch Desktop (Çevrimdışı / Offline Editör)** vazgeçilmez bir çözümdür.

Peki Scratch'in en güncel sürümü bilgisayara nasıl indirilir? Windows 10/11 ve macOS işletim sistemlerine kurulum nasıl yapılır? Projeler bilgisayara nasıl kaydedilir? Bu kapsamlı rehberde, adım adım kurulum sürecini ve dikkat edilmesi gereken noktaları inceliyoruz.

---

1. Scratch Çevrimiçi (Online) vs Çevrimdışı (Desktop) Karşılaştırması

| Özellik | Scratch Online (Web Tarayıcı) | Scratch Desktop (Çevrimdışı Uygulama) |

|---|---|---|

| **İnternet İhtiyacı** | Sürekli aktif internet şarttır | **İnternet hiç gerekmez (Tamamen internetsiz çalışır)** |

| **Kayıt Yeri** | Projeler Scratch bulut hesabına kaydedilir | Projeler doğrudan bilgisayarınızın sabit diskine (.sb3) kaydedilir |

| **Kurulum Gereksinimi**| Sıfır kurulum; tarayıcıdan açılır | Küçük bir kurulum dosyası indirilir |

| **Topluluk Paylaşımı** | Tek tıkla projeyi dünyaya paylaşabilirsiniz | Projeyi paylaşmak için siteye yüklemek gerekir |

| **Güvenlik & Dikkat** | Çocuk diğer oyunlara veya videolara dalabilir | **Dikkati dağıtacak hiçbir dış unsur veya internet tehlikesi yoktur** |

---

2. Sistem Gereksinimleri

Scratch Desktop son derece hafif ve optimize bir programdır:

**Windows:** Windows 10 sürüm 1709 ve üzeri veya Windows 11 (64-bit).

**macOS:** macOS 10.13 (High Sierra) ve üzeri.

**ChromeOS:** Android destekli modern Chromebook modelleri.

**Android Tabletler:** Android 6.0 ve üzeri işletim sistemine sahip tabletler.

*(Not: Windows 7 veya Windows 8 kullanan eski bilgisayarlar için Scratch'in eski sürümü olan **Scratch 2.0 Offline Editor** veya **Scratch 1.4** indirilmelidir).*

---

3. Adım Adım Windows İçin Scratch Kurulum Kılavuzu

Windows bilgisayarınıza kurmak için şu adımları izleyin:

Adım 1: Resmi İndirme Sayfasına Gidin

Tarayıcınızı açın ve resmi adresi ziyaret edin: **scratch.mit.edu/download**.

Adım 2: Kurulum Dosyasını İndirin

Sayfada işletim sistemi olarak "Windows" seçili gelecektir. İki seçenek görürsünüz:

**Doğrudan İndirme (Direct Download):** En çok önerilen yöntemdir. Kurulum `.exe` dosyasını doğrudan bilgisayarınıza indirir.

**Microsoft Store'dan Al:** Windows Mağazası üzerinden tek tıkla yükler.

"Doğrudan İndirme" linkine tıklayarak yaklaşık 150-180 MB boyutundaki kurulum dosyasını indirin.

Adım 3: Kurulumu Başlatın

İndirilen `Scratch 3 Setup.exe` dosyasına çift tıklayın:

1. Kurulum ekranında "Sadece benim için kur" veya "Bu bilgisayarı kullanan herkes için kur" seçeneğini işaretleyin.

2. **"Kur" (Install)** butonuna basın.

3. Kurulum yaklaşık 30-40 saniye sürer ve tamamlandığında "Scratch Desktop Çalıştırılsın" kutucuğu işaretli olarak **"Bitir" (Finish)** butonuna tıklayın.

Masaüstünüze turuncu sevimli kedi kafası simgesi olan "Scratch 3" kısayolu yerleşecektir!

---

4. macOS İçin Scratch Kurulum Kılavuzu

Apple Mac kullanıcıları için süreç son derece pratiktir:

1. Yine **scratch.mit.edu/download** adresine gidin ve "macOS" sekmesine tıklayın.

2. `Scratch 3.dmg` dosyasını indirin.

3. İndirilen `.dmg` dosyasına çift tıklayın.

4. Açılan pencerede Scratch simgesini **Applications (Uygulamalar)** klasörüne sürükleyip bırakın.

5. Uygulamayı ilk kez açarken *"İnternetten indirilen bir uygulama, açmak istiyor musunuz?"* uyarısına "Aç" onayı verin.

---

5. Projeleri Kaydetme ve Açma (Dosya Formatı: .sb3)

Scratch Desktop üzerinde çalışırken projelerinizi kaybetmemek için şu adımlara dikkat edin:

**Projeyi Kaydetmek İçin:** Sol üst menüden **Dosya > Bilgisayarına Kaydet** seçeneğine tıklayın. Dosyanıza anlamlı bir isim verin (Örneğin: `labirent_oyunu.sb3`). Dosya uzantısı otomatik olarak `.sb3` olacaktır.

**Kayıtlı Projeyi Açmak İçin:** Scratch programını açın; **Dosya > Bilgisayarından Yükle** deyin ve daha önce kaydettiğiniz `.sb3` dosyasını seçin.

---

6. Kapsamlı Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Scratch Desktop'ta yaptığım bir oyunu okulda veya web sitesinde açabilir miyim?

Evet! `.sb3` dosyası evrenseldir. Projenizi bir USB belleğe atıp okul bilgisayarına götürebilir veya evde scratch.mit.edu sitesine girip "Bilgisayarından Yükle" diyerek online hesabınıza aktarıp tüm dünyayla paylaşabilirsiniz.

Program İngilizce açıldı, nasıl Türkçe yapabilirim?

Sol üst köşede, "Scratch" yazısının hemen yanında bir **Dünya (Yerküre)** simgesi bulunur. O simgeye tıklayıp açılan dil listesinden en alttaki **"Türkçe"** seçeneğini işaretlediğinizde tüm bloklar ve menüler anında %100 Türkçe olur.

Scratch donanımları (micro:bit, LEGO) çevrimdışı editörde çalışır mı?

Evet, ancak bunun için bilgisayarınıza ek olarak **"Scratch Link"** isimli küçük Bluetooth köprü yazılımını da kurmanız gerekir.

---

7. Scratch 2.0 ile Scratch 3.0 Arasındaki Kritik Farklar

Eski bilgisayarlarda veya okullarda hala Scratch 2.0 ile karşılaşabilirsiniz. İki sürüm arasındaki temel farklar:

**Flash vs HTML5:** Scratch 2.0 Adobe Flash altyapısıyla çalışıyordu ve tabletlerde açılamıyordu. Scratch 3.0 ise tamamen modern HTML5 ve WebGL teknolojisiyle yazılmıştır; tabletler ve dokunmatik ekranlar dahil her yerde kusursuz çalışır.

**Dikey vs Yatay Blok Düzeni:** Scratch 3.0'da blok kategorileri tek bir sayfada aşağı doğru kaydırılabilir hale getirilmiş ve blok boyutları dokunmatik ekranlarda parmakla rahat tutulabilmesi için biraz büyütülmüştür.

**Ses Editörü Yenilikleri:** Scratch 3.0'da sesleri yankılandırma, robotikleştirme, hızlandırma ve tersine çalma gibi profesyonel ses efektleri doğrudan editörün içine entegre edilmiştir.

---

8. Scratch Desktop İçin Öğretmen ve Sınıf İpuçları

Okul laboratuvarlarında Scratch Desktop kullanırken dersin verimini artıracak stratejiler:

1. **Öğrenci Klasörleri Oluşturun:** Her öğrenciye bilgisayarın "Belgelerim" klasöründe kendi adıyla bir klasör açtırın. Her dersin sonunda projeyi `Ad_Soyad_ProjeAdi.sb3` formatında kaydetmelerini kural haline getirin.

2. **Şablon Projeler Dağıtın:** Kodlamaya sıfırdan başlamak yerine içinde dekorları ve karakterleri önceden hazırlanmış yarım bir `.sb3` dosyasını USB ile öğrencilere dağıtıp sadece kodlama mantığına odaklanmalarını sağlayabilirsiniz.

---

9. Okul ve Kurumsal Ağlarda Scratch Toplu Kurulumu (MSI ve GPO)

Eğitim kurumlarında onlarca veya yüzlerce bilgisayara tek tek Scratch kurmak oldukça zaman alıcı bir süreçtir. Bilgi işlem yöneticileri ve bilişim teknolojileri öğretmenleri için Scratch Desktop'ın sessiz ve toplu kurulum yöntemleri bulunmaktadır:

**Group Policy (GPO) ile Dağıtım:** Scratch kurulum dosyası MSI paketi olarak veya SCCM / GPO dağıtım araçları üzerinden `Scratch Desktop Setup.exe /S` (Silent / Sessiz parametresi) ile ağdaki tüm öğrenci bilgisayarlarına tek tıkla arka planda yüklenebilir.

**Kullanıcı İzinleri ve Güvenlik Duvarı:** Scratch Desktop internet erişimi gerektirmez; ancak çevrimdışı kullanımda öğrencilerin projelerini kaydedeceği ortak ağ klasörlerine (ortak paylaşım diskleri) yazma izinlerinin doğru tanımlandığından emin olunmalıdır.

**Beyaz Ekran ve WebGL Hatalarının Giderilmesi:** Bazı eski onboard ekran kartlı laboratuvar bilgisayarlarında Scratch açıldığında beyaz boş bir ekran kalabilir. Bu sorun ekran kartı sürücülerinin güncellenmesi veya Windows grafik ayarlarından donanım ivmelendirmenin optimize edilmesiyle kolayca çözülür.

---

Sonuç

Scratch Desktop'ı bilgisayarınıza kurarak güvenli, dikkat dağıtıcılardan uzak ve kesintisiz bir kodlama stüdyosuna sahip oldunuz. Şimdi kendi oyunlarınızı tasarlamak için sitemizin [Scratch ile Oyun Yapma](/blog/scratch-ile-oyun-yapma-adim-adim) rehberine geçebilir ve ilk oyununuzu kodlamaya başlayabilirsiniz!